Laatst bijgewerkt op 22 oktober 2026
De naam Yves is de Franse versie van het Germaanse Ivo. Beide gaan terug op de Keltische naam Iv of IJf. Zoals gebruikelijk zijn er veel varianten van de naam zoals Yvon en Yvelin of voor meisjes Yvette of Yvonne. Bretonse versies zijn bijvoorbeeld Erwan, Earwinn, Even, Evan, Ewan, Iwan, Youenn, Eozen of Cheun(ic).
Alhoewel er meerdere heiligen zijn met de naam Yves of Ivo, in Bretagne gaat het om de 13e-eeuwse heilige Yves Hélory de Tréguier of Saint-Yves de Kermartin of op z’n Bretons: Erwan Helouri a Gervarzhin. Hij is naast Anna, de moeder van Maria, de patroonheilige van Bretagne.
Leven
Yves is waarschijnlijk rond 1253 geboren op het landgoed Kermartin in het plaatsje Minihy dichtbij Tréguier in een adellijke familie. Het landgoed en huis bestaat niet meer.
Saint-Yves in de l’église Saint-Suliau in Sizun (17e eeuw, hout)
Op zijn veertiende ging hij naar Parijs om aan de Sorbonne te studeren aan de Faculteit der Letteren. Daarop volgde een studie van drie jaar aan de Faculteit der Canonieke Rechten. In 1272 vertrok hij naar Orléans om aan de universiteit aldaar Romeins recht te studeren. Waarschijnlijk keerde hij tussen 1274 en 1277 voor drie jaar terug naar Parijs om nog eens theologie te studeren. Hij stond toen al bekend om zijn leven van zelfopoffering in dienst van de armen.
Na al deze opleidingen werd hij officiaal (kerkelijk rechter van het bisdom), eerst in Rennes, daarna in Tréguier. Uiteindelijk werd hij in Rennes tot priester gewijd (ca.1284) en vervolgens benoemd als pastoor in Trédrez in Bretagne (1284-1292). In Trédrez is nog het geplaveide pad (pavé) tussen de pastorie en de kerk te zien is waarover hij dagelijks liep. Ook is hier in de muur van de ingang een magische steen gemetseld, die eens het kussen was van St Yves.
Lopen deed Saint-Yves overigens graag. Zeker toen hij van 1292 tot 1298 plattelandspastoor te Louannec was, dicht bij zijn geboorteplaats Minihy. Op sommige dagen bezocht hij lopend wel zeven kerken en preekte daar. Hij preekte in het Bretons, eenvoudig en recht tot het hart van de mensen.
Ca. 1298 deed hij afstand van zijn ambt en trok zich terug op Kermatin. Daar bleef hij zijn ambt van advocaat uitoefenen. Men noemde hem al gauw ‘de advocaat van de armen’. Hij was bijzonder scherpzinnig, waarbij hij vaak het onrecht van rijken jegens armen recht zette.
Yves als slimme advocaat
Er doen meerdere verhalen en legendes rond Saint-Yves de ronde. Een aantal daarvan gaan over zijn optreden als slimme advocaat in een zaak in Tours.
Bij een bezoek van Ivo aan het hof van de bisschop aldaar logeerde hij bij een vrouw, een weduwe. Op een dag trof hij haar in tranen aan. Ze vertelde dat ze de volgende dag voor de rechter moest verschijnen voor een rechtszaak. Het ging daarbij om het volgende.
Een tijd terug hadden twee reizende kooplui, Doe en Roe, bij haar gelogeerd. Toen zij vertrokken lieten ze een kist met waardevolle spullen bij haar achter. Dit onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat ze de kist alleen mocht teruggeven wanneer er gezamenlijk om vroegen.
Op een dag was Doe teruggekomen en had de kist opgeëist. Volgens hem was zijn zakenpartner Roe elders opgehouden. De vrouw had de kist daarop in goed vertrouwen aan Doe gegeven. Maar later kwam Roe de kist opeisen. Maar die was er niet meer, waarop hij de weduwe verantwoordelijk hield en een schadevergoeding eiste. Maar de vrouw had de middelen daartoe niet; ze zou geruïneerd worden.
Saint-Yves in de l’église Saint-Miliau te Guimiliau
‘Wees niet bang’, zei de jonge Ivo, ‘je had inderdaad moeten wachten tot de twee mannen samen zouden verschijnen, maar ik ga morgen voor je naar de rechtbank en zal je van de ondergang redden’.
Bij de rechter beschuldigde de koopman Roe de weduwe van contractbreuk. ‘Nou nee’, zei Ivo, ‘de eiser heeft zijn zaak namelijk niet bewezen’. ‘Volgens de voorwaarden van het in bewaring geven zou de kist door beide kooplieden samen opgeëist worden, maar hier is er maar één die de eis stelt. Waar is de ander? Laat de partner ook komen’.
De rechter ging hierin mee en bepaalde dat de partner ook moest verschijnen. Daarop verbleekte Roe, begon te trillen en wilde hij zich terugtrekken. De rechter, die argwaan kreeg door dit gedrag, beval hem te arresteren en te ondervragen.
Zijn partner Doe werd vervolgens opgespoord en de kist werd bij hem teruggevonden. In de kist bleek niets waardevols te zitten, alleen oude rommel. Het was dus allemaal boze opzet geweest van de twee schurken. Maar met zijn spitsvondigheid redde Ivo als jonge advocaat de weduwe van de ondergang.[1]
Asceet
Tijdens het heiligverklaringsonderzoek kwam naar voren dat Yves een ascetisch leven leidde. Gedurende de laatste tien jaar van zijn leven droeg hij alleen eenvoudige kleding, voornamelijk bestaande uit een wit habijt. Hij droeg daaronder een ruw haren hemd en zat onder de luizen. Maar hij deed niets om zich van die luizen te ontdoen. Hij weigerde in een bed te slapen en sliep liever op de kale vloer.
Nadat hij al in zijn jeugd vegetariër was geworden, at hij in zijn latere jaren zeer weinig en leefde hij uitsluitend op brood, groenten en peulvruchten en dronk alleen water. Volgens sommige getuigen vastte hij drie dagen per week met alleen brood en water. Als een luxe stond hij zichzelf toe op Paaszondag twee eieren te eten.
Daarnaast deelde hij zijn bezittingen met de armen en ontving hen elke dag in zijn huis voor een maaltijd en (juridische) bijstand. Zo werd hij al bij leven als een heilige beschouwd.
Dood
Yves Hélory legde in 1298 zijn functie in het bisdom neer om zich volledig aan contemplatie te wijden. Hij stierf op 19 mei 1303, Hemelvaartsdag, op zijn landgoed Kermartin. Zijn lichaam werd op een baar naar de kathedraal van Saint-Tugdual in Tréguier gedragen, waar veel mensen kwamen om zijn stoffelijke resten te zien en aan te raken.
Heiligverklaring
St Ivo van Tréguier wordt door de katholieke kerk beschouwd als een belangrijke heilige vanwege zijn inzet voor de rechtvaardigheid en de armen. Hij werd al op 19 mei 1347 heilig verklaard door paus Clemens VI. Zijn naamdag is op 19 mei.
Het praalgraf (cenotaphe) van Saint-Yves (St. Ivo) in de kathedraal van Tréguier (door Moreau.henri)
Vroeger was de kathedraal van Tréguier de plek waar de relieken van Sint Yves zich bevonden en die waren de bestemming van een jaarlijkse pelgrimstocht vanuit heel Neder-Bretagne. Tijdens de Franse Revolutie werd de tombe van Saint-Yves vernield. De relieken konden veilig gesteld worden. De tombe is in 1886 weer herbouwd.
Tegenwoordig vindt er elk jaar een grote pardon (processie) plaats in Tréguier op 19 mei, het Fête de la Saint-Yves. Dat feest is tegenwoordig onderdeel van het 10-daagse Fête de la Bretagne.
Op 19 mei verzamelen Bretons, juristen, mensen met de naam Yves, katholieken en gewoon nieuwsgierigen zich in Tréguier, de voormalige hoofdstad van het bisdom Trégor. De processie voert naar Minihy, zijn geboorteplaats. De schedel van de heilige wordt aan het hoofd van een processie gedragen. Men zingt dan de beroemde traditionele Bretonse hymne Kantik sant Erwan met het refrein:
Nan eus ket e Breizh, nan eus ket unan
Nan eus ket ur sant, evel sant Erwan,
Nan eus ket ur sant, evel sant Erwan.
Er is niemand in Bretagne, er is niemand
Er is geen heilige zoals Sint-Yves,
Er is geen heilige zoals Sint-Yves.
De naamdag van Sint-Yves wordt niet alleen in meerdere Bretonse parochies gevierd, maar ook buiten Bretagne zoals in de Saint-Louis-kathedraal in Versailles, waar Bretonse katholieken uit de regio Île-de-France samenkomen. Of in Parijs in de Notre-Dame-des-Champs en in Rome, zowel in de Chiesa di Sant’Ivo alla Sapienza als in de kleine Sant’Ivo dei Bretoni.
Patronaten
Saint-Yves is niet alleen patroonheilige van Bretagne, maar ook van de steden Rennes en Tréguier alsmede van de universiteit van Nantes. Daarnaast is hij beschermheilige van de rechtspraak. Zijn voorspraak wordt ingeroepen voor een goed en eerlijk verloop van een proces. Daarnaast is hij niet alleen beschermheilige van de juristen maar ook van pastoors en priesters, van de armen en wezen en bovendien van houtdraaiers en -bewerkers. Sinds 2016 is St. Ivo ook beschermer van persoonsgegevens.
Iconografie
Saint-Yves wordt meestal afgebeeld als advocaat met toga en baret. Hij heeft een boek, papier, een schrijfveer en/of beurs bij zich. Ook draagt hij vaak een hermelijnen mantel of korte cape. In de katholieke kerk heet dat een almutia of mozetta en het zijn tekenen van waardigheid. Gewone priesters dragen die niet.
Saint-Yves tussen arm en rijk in de kathedraal van Quimper
Vooral in Bretagne is Saint-Yves vaak ook te zien tussen een arme en een rijke, waarbij hij zich meestal net iets meer tot de arme wendt.
Het vroegst bekende beeld van St Ivo in de Saint-Yves in Parijs uit de 14e eeuw is verloren gegaan. Uit de 14e eeuw zijn er nog wel afbeeldingen van hem in de Heures de Marguérite de Clisson en op een polyptiek van de Maestro del Bambino Vispo.
Bekend is het beeld van St. Ivo uit 1714 op de Karelsbrug in Praag als priester (toga en kanunnikenmanteltje) en advocaat (baret).
[1] Vrije vertaling van de vertelling van John Wigmore: ‘St. Ives and the Widow of Tours”. Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Ivo_of_Kermartin, geraadpleegd op 7 maart 2026. Zie ook de ‘Heiligen’ website: https://www.heiligen.net/heiligen/05/19/05-19-1303-ivo.php, geraadpleegd op 7 maart 2026.